zondag 15 maart 2015

De keerzijde van succes en groei (op naar 'Het Nieuwe Succes'!)


Succes nader bekeken
Laten we ons eens verdiepen in de betekenis van succes en haar gevolgen. Iedereen wil succesvol zijn. Door succes vergroot je je mogelijkheden, bijvoorbeeld doordat je meer geld verdient of doordat mensen je werk verschaffen. Zo lijkt succes altijd met groei te maken te hebben. Succes en groei maken dat je gewaardeerd wordt en daardoor voel je je goed over jezelf en je rol in werk en leven. Succes geeft een gevoel van zin en betekenis. 

Het probleem: ongelijkheid en uitputting
Maar er is een probleem, dat op het individuele vlak vaak onzichtbaar blijft, maar dat ons als maatschappij en planeet steeds meer in de problemen brengt. Bijvoorbeeld: Het succes van de een betekent meestal het falen van de ander. De een vergaart meer zodat er voor de ander minder overblijft. Zo ontstaat ongelijkheid, arm en rijk. De verschillen tussen arm en rijk groeien; dat wordt keer op keer aangetoond. En als we allemaal succesvol zouden zijn, dan putten we onze planeet uit. Dat doen we nu al, met mondiaal maar een kleine groep succesvolle mensen. We putten trouwens ook onszelf uit, want we moeten steeds harder gaan om de anderen voor te blijven, en zo heeft onze honger naar succes ook negatieve gevolgen voor ons als individu. 

Naar de bredere blik
Het is tijd dat we het individuele niveau gaan overstijgen en een bredere blik ontwikkelen. Waarom? Omdat het echte probleem pas zichtbaar wordt als we 'uitzoomen', het geheel bekijken, zoals astronaut Wubbo Ockels deed toen hij de aarde vanuit de ruimte zag. Niet 'ik', 'mijn organisatie', of 'mijn land', maar wij, de planeet. Niet je sterk maken tegenover de anderen, want dat zal altijd strijd en ongelijkheid teweeg brengen, maar je sterk maken voor de anderen. Niet altijd maar meer willen, jezelf en anderen uitputten, maar kwaliteit, zin en geluk zoeken in het kleine. 

Een nieuwe definitie van succes?
Wat is dan 'Het Nieuwe Succes'? Bijvoorbeeld: de weigering te groeien ten koste van anderen. Groei is alleen geoorloofd als alles en iedereen er beter van wordt. En: de waarde ontdekken van het kleine. Dat betekent: groei in kwaliteit en niet in kwantiteit. Nee, dat is niet eenvoudig, want onze maatschappij is gegrondvest op het recht van de sterksten, conflict en competitie. We verafgoden groei en expansie. En we bewonderen mensen die zich uitputten. Dus het vraagt heel veel bewustzijn, liefde, en vooral moed om dit diep ingesleten patroon te doorbreken. 

zondag 8 maart 2015

Charlie Chaplin: We think too much and feel too little



Universele boodschap
Het is wonderlijk, dat in 1940 een film verscheen, The Great Dictator van Charlie Chaplin, met aan het eind een speech die ons de weg naar geluk en harmonie wijst, terwijl tegelijkertijd er iets heel anders (de totale destructie van de tweede wereldoorlog) stond te gebeuren. Er zijn toch altijd weer mensen die in iets anders geloven, of die misschien cynisch staan tegenover de universele boodschap die Chaplin hier verkondigt. Maar ze blijft het waard om te delen.

Vertaling naar je eigen situatie

Zoals altijd, is het nodig de universaliteit van de boodschap te vertalen naar de huidige tijd, en naar je eigen situatie. Ik lees en hoor er de thema's macht, haat, en hebzucht in, maar ook overvloed, empathie en liefde. Ik herken de slavernij van een systeem dat onderdrukt en ons verleid paden in te slaan waar we niet gelukkig van worden. En ik herken erin de mogelijkheden van ons mensen om ons daaruit te bevrijden door te handelen vanuit het hart.

Betere organisaties

Chaplin's speech kan gezien worden als een boodschap over grote maatschappelijke thema's als oorlog en vrede, dictatuur en democratie, maar ook als een boodschap over de manier waarop we onze organisaties vormgeven, en de waarden die we daarin verkondigen. De overheersende waarde is helaas nog altijd die van hebzucht (eindeloze groei), macht, competitie en succes ten koste van dat van anderen. En, zo zegt Chaplin, we zouden daarin onze menselijkheid meer kunnen laten regeren. We zouden via onze organisaties kunnen bijdragen aan een mooiere, gezondere, rijkere wereld, in plaats van ze vooral te gebruiken om de competitie te verslaan. Bijzonder: dan komt de overvloed vanzelf, zo lijkt ook Chaplin te zeggen.
I’m sorry, but I don’t want to be an emperor. That’s not my business. I don’t want to rule or conquer anyone. I should like to help everyone - if possible - Jew, Gentile - black man - white. We all want to help one another. Human beings are like that. We want to live by each other’s happiness - not by each other’s misery. We don’t want to hate and despise one another. In this world there is room for everyone. And the good earth is rich and can provide for everyone. The way of life can be free and beautiful, but we have lost the way. 
Greed has poisoned men’s souls, has barricaded the world with hate, has goose-stepped us into misery and bloodshed. We have developed speed, but we have shut ourselves in. Machinery that gives abundance has left us in want. Our knowledge has made us cynical. Our cleverness, hard and unkind. We think too much and feel too little. More than machinery we need humanity. More than cleverness we need kindness and gentleness. Without these qualities, life will be violent and all will be lost....  
The aeroplane and the radio have brought us closer together. The very nature of these inventions cries out for the goodness in men - cries out for universal brotherhood - for the unity of us all. Even now my voice is reaching millions throughout the world - millions of despairing men, women, and little children - victims of a system that makes men torture and imprison innocent people.  
To those who can hear me, I say - do not despair. The misery that is now upon us is but the passing of greed - the bitterness of men who fear the way of human progress. The hate of men will pass, and dictators die, and the power they took from the people will return to the people. And so long as men die, liberty will never perish. .....  
Soldiers! don’t give yourselves to brutes - men who despise you - enslave you - who regiment your lives - tell you what to do - what to think and what to feel! Who drill you - diet you - treat you like cattle, use you as cannon fodder. Don’t give yourselves to these unnatural men - machine men with machine minds and machine hearts! You are not machines! You are not cattle! You are men! You have the love of humanity in your hearts! You don’t hate! Only the unloved hate - the unloved and the unnatural! Soldiers! Don’t fight for slavery! Fight for liberty!  
In the 17th Chapter of St Luke it is written: “the Kingdom of God is within man” - not one man nor a group of men, but in all men! In you! You, the people have the power - the power to create machines. The power to create happiness! You, the people, have the power to make this life free and beautiful, to make this life a wonderful adventure.  
Then - in the name of democracy - let us use that power - let us all unite. Let us fight for a new world - a decent world that will give men a chance to work - that will give youth a future and old age a security. By the promise of these things, brutes have risen to power. But they lie! They do not fulfil that promise. They never will!  
Dictators free themselves but they enslave the people! Now let us fight to fulfil that promise! Let us fight to free the world - to do away with national barriers - to do away with greed, with hate and intolerance. Let us fight for a world of reason, a world where science and progress will lead to all men’s happiness. Soldiers! in the name of democracy, let us all unite!

zaterdag 7 februari 2015

Be like water

De uitdaging
Het kan aan mij liggen maar volgens mij leven we in een tijd waarin er twee 'stromingen' samenkomen: aan de ene kant is er een groeiend bewustzijn van het belang van zorg voor het milieu en de mensen daarin, een groeiende hang naar nieuwe en menswaardige organisatievormen, steeds meer initiatieven die vrijheid en creativiteit voorstaan, in plaats van controle en beperking. Aan de andere kant is er een voortdurende financiële crisis die allerlei mensen in de knel brengt, door reorganisaties, bezuinigingen en baanverlies. De crisis zorgt ervoor dat mensen verkrampen, en paniekerig grijpen naar allerhande controlemechanismen en schijnzekerheden, in een wanhopige poging om de rust te doen terugkeren, maar in die pogingen wordt het alleen maar erger.

Wat kun je doen om in alle verkramping toch je koers te bewaren, en een positieve bijdrage te leveren?

Wat wij kunnen leren van het water
In oosterse vechtsporten wordt er vaak gerefereerd aan water als metafoor voor de omgang met tegenstand en problemen. Zo zei Bruce Lee eens: "Be like water, my friend" (zie filmpje onderaan). Wat kunnen wij leren van het water?
    1. Water maakt gebruik van de krachten die er zijn. Het stroomt naar beneden, zal zich nooit vertillen door een teveel aan kracht in te zetten, zal nooit oneigenlijke kracht gebruiken, maar is daarentegen ongekend krachtig.
    2. Water neemt de vorm en de weg aan die voorhanden is. Kan het niet rechtdoor? Dan neemt het een andere weg, geduldig zoekend. Water is flexibel
    3. Maar in al zijn kronkelingen heeft het toch altijd een duidelijke richting en doel: de zee bereiken.
    4. Tegenstand of barrières benadert het water in alle rust. Het zal rustig wachten, en blijven duwen tegen bijvoorbeeld de wanden van een stuwmeer. Water is ontspannen en geduldig.
    5. Misschien lijkt het stilstaande water van het stuwmeer passief, maar de intentie om verder te stromen is altijd aanwezig. Als er zich een mogelijkheid aandient om verder te stromen, dan is het water ten allen tijde klaar om haar weg naar beneden voort te zetten. Water verliest nooit zijn voorwaartse intentie. Het is voortdurend alert.
    6. Water is niet te breken, zolang het vloeibaar is. Bevriest het, dan wordt het rigide en kwetsbaar, maar is het vloeibaar, dan houdt het zijn onkwetsbaarheid. Water is sterk in zijn vormloosheid.
    Water-kwaliteiten als menselijke kwaliteiten
    En hoe kun je ervan leren, als mens, werkend in een organisatie? Hoe kan het water je inspireren?Hier de bovenstaande water-kwaliteiten vertaald naar menselijke kwaliteiten:
    1. Vertil je niet. Maak geen gebruik van oneigenlijke kracht. Wordt niet boos, ga niet forceren, duwen en trekken. Vertrouw in je kracht.
    2. Blijf flexibel. Verstar niet in je ideeën van rechtdoor of een andere richting op. Houd de richting die jij gelooft altijd in het vizier (het doel is de wijde zee), maar verstar niet in je koers.
    3. Zorg ervoor dat je altijd weet waar je naar op weg bent. Houdt je missie scherp voor ogen. Zelfs als je in een periode belandt waarin je een andere kant opgaat dan je missie je ingeeft, blijf dan toch geloven in jouw richting.
    4. Word je tegengehouden? Kom je tot stilstand? Blijf opletten, want eens zal er zich een kans, een opening voordoen die je de mogelijkheid geeft je weg voort te zetten. Misschien begint het met een klein gaatje, een klein stroompje, maar als je daarin rustig volhard zal die groeien.
    5. Behoud dus altijd een voorwaartse intentie, op weg naar je doel. Laat je niet van de wijs brengen door stagnatie en weerstand. Blijf alert.
    6. Word niet boos. Blijf zacht en flexibel. Bevries niet in angst, of verkramp niet in boosheid, want dat maakt je kwetsbaar. Behoud ten allen tijd je bewegingsvrijheid en flexibiliteit in vorm.
    Wat moet je leren, om te worden als water?
    Waarom is zijn als water zo moeilijk? Omdat wij ongeduldig worden, verkrampen, boos worden, ons rigide gaan opstellen, gaan controleren en drammen, én omdat we bij tegenstand ons vertrouwen in onze koers verliezen. Zijn als water vereist dat we ons oefenen in het volgende:
    • Leer te ontspannen, ook als iedereen in de stress raakt
    • Houd zicht op je missie en koers, ook als iedereen die kwijt lijkt te raken
    • Oefen geduld, ook al word je aangezet te haasten
    • Leer mee te geven, ook al duwen ze nog zo hard
    • Leer te vertrouwen, ook al lijkt daar weinig aanleiding toe te zijn
    • Blijf trouw aan jezelf en je missie, ook als niemand daar op zit te wachten.
    Onmogelijk? Misschien, maar je kunt gewoon ergens beginnen, zoals het water dat doet.




    zaterdag 7 juni 2014

    Aandacht voor het nu

    Als je niets doet, als je niets tussen jou en het leven inbrengt, geen verwachtingen ten aanzien van de toekomst, geen oordelen over het nu, geen evaluaties van het verleden, dan ontstaat er ruimte voor het nu. In het nu is alles aanwezig. Niet alles wat je kunt bedenken, maar alles wat er is. Wij kunnen honderdduizend dingen bedenken, maar daarmee verwijderen we ons van het leven, van wat is.

    Door wat je bedenkt over wat er zou moeten of kunnen zijn creëer je onvrede over wat er nu is. Je gaat vergelijken. Je raakt teleurgesteld. Maar wat er is, dat zie je niet. Je raakt verstrikt in je ideeën, je verhardt in je teleurstelling. Wat er is blijft rustig wachten, tot je klaar bent met je eigen 'zelfingenomenheid'. Maar, zijn we daar ooit klaar mee?

    Je kunt beginnen met je verwachtingen, oordelen en evaluaties te onderzoeken. En de emoties die daardoor worden opgeroepen. Want ook die zijn er, ook die hebben een plaats in het nu, een allesoverheersende plaats nog wel. En die dan langzaam loslaten, juist door ze helemaal te verwelkomen. Dan zie je dat het je eigen bedenksels zijn, en dus illusies, processen in je hoofd die zichzelf blijven voeden, die zich zo gemakkelijk verwijderen van waar je nu bent, wat er nu is. En je dan te gaan richten op waar je bent, goed om je heen te gaan kijken, naar wat er daar is, en tegelijkertijd te voelen wat er zich binnenin je afspeelt, heel feitelijk: je ademhaling, hoe je lichaam voelt, je bewegingen. Alles laten zijn.

    Ik heb gemerkt dat dan alle somberheid verdwijnt. Soms wordt die even sterker, omdat ik ook mijn somberheid serieuzer ga nemen, niet meer afwijs en veroordeel, maar laat zijn. Maar door er goed naar te kijken, met een open hart, kan de illusie ervan niet meer verborgen blijven.